Strona główna - Atrakcje turystyczne - Miejsca regionu świętokrzyskiego
Miejsca regionu świętokrzyskiego
Bałtów

Ostatnio największą atrakcją tej miejscowości stał się Park Jurajski, w którym można podziwiać naturalnej wielkości rekonstrukcje dinozaurów. Przez Bałtów, malowniczym przełomem, płynie rzeka Kamienna, na której organizowane są spływy tratwami. Nad brzegiem rosną liczne, pomnikowe drzewa. W okolicy warto zobaczyć zespół pałacowy z przełomu XIX i XX wieku oraz odnaleźć niewielkie jaskinie.

Białe Ługi

Rezerwat przyrody o powierzchni 408,44 ha, jeden z największych na terenie Gór Świętokrzyskich; jest to kompleks torfowisk śródleśnych. Jeden z największych na terenie Gór Świętokrzyskich, rezerwat przyrody, o powierzchni 408,44 ha.

Jest to kompleks torfowisk śródleśnych różnych typów i w różnych stadiach rozwoju z ciekawymi zespołami roślinności bagiennej. Torfowiska, których głębokość dochodzi do 3 metrów porośnięte są karłowatą sosną i brzozą, a z mniejszych roślin występują: żurawina błotna, wawrzynek wilczełyko oraz wełnianka błotna, od której białych kwiatów pochodzi pierwszy wyraz nazwy rezerwatu. Natomiast "ługi" w gwarze ludowej znaczą: bagno. W rezerwacie tym ma swe siedlisko czarny bocian.

Najkrótsze dojście do rezerwatu od przystanku PKS Niwki Daleszyckie.

Bobrza

Miejscowość położona nad rzeką o tej samej nazwie. Od szesnastego wieku pracowały tu kuźnice i wielki piec, w którym wyrabiano między innymi działa i kule artyleryjskie.

Nowy zakład wielkopiecowy w Bobrzy zlokalizowany został w 1824 roku przez Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. Projekt zakładał wybudowanie pięciu wielkich pieców. Nad nimi, na wzniesieniu wzmocnionym murem oporowym zakładano postawienie budynków huty. Całkowitej realizacji projektu wybudowania największego w ówczesnych latach zakładu hutniczego, przeszkodziła klęska powstania listopadowego.

W wybudowanych już halach zlokalizowano więc na kilkadziesiąt lat gwoździarnię. Dziś najbardziej imponująco prezentuje się mur oporowy o długości około pół kilometra i maksymalnej wysokości 15 metrów, który zabezpieczał wzniesienie przed obsuwaniem się, a z korony którego miało odbywać się zasypywanie wsadu do wielkich pieców.

Z budynków zakładu pozostały dawne hale, domy osiedla dla pracowników zakładu i mury węgielni. Jest też dobrze zachowany staw, w którym dawniej gromadzono wodę dla celów przemysłowych.

Bodzentyn

Miasto na skraju Świętokrzyskiego Parku Narodowego, u stóp Miejskiej Góry nad rzeką Psarką; miejscowość założona w XIV wieku przez biskupa krakowskiego Bodzantę...

Miasto na skraju Świętokrzyskiego Parku Narodowego, u stóp Miejskiej Góry, nad rzeką Psarką. Miejscowość założona w XIV wieku przez biskupa krakowskiego Bodzantę. W końcu tego samego wieku zostały zbudowane mury miejskie i zamek, a w połowie następnego stulecia kardynał Zbigniew Oleśnicki ufundował gotycką kolegiatę.

Największy rozkwit Bodzentyna datuje się na wiek XVI, kiedy to miasto otrzymało drugi rynek, powstały wodociągi i łaźnia. Pod koniec XVIII wieku miasto zaczęło podupadać i w 1870 roku utraciło prawa miejskie. Odzyskało je ponownie w 1996 roku. W Bodzentynie urodził się malarz Józef Szermentowski (1833-1876).

Znajduje się tu dyrekcja Świętokrzyskiego Parku Narodowego, który utworzony został formalnie 1 IV 1950 r. chociaż lasy wchodzące w skład Parku były chronione od 1922 roku. Aktualna powierzchnia Parku wynosi 7 626,45 hektarów, obejmując swym zasięgiem Łysogóry, część pasma Klonowskiego i uroczyska leśne w okolicach Nowej Słupi. Najbardziej wartościowe partie drzewostanów o pow. 1921,9 ha wydzielono jako rezerwaty ścisłe: "Łysica", " Święty Krzyż", "Mokry Bór", "Czarny Las" i "Góra Chełmowa".

Warto zobaczyć:

  • Gotycki kościół parafialny z XV wieku, przebudowany w XVII wieku
  • Ruiny zamku biskupów krakowskich wybudowanego w XIV wieku
  • Zabytkowa zagroda świętokrzyska przy ulicy 3 Maja 13
  • Ruiny gotyckiego kościoła św. Ducha, który spłonął w 1917 roku
Chęciny

Historia miasta wiąże się nierozerwalnie z zamkiem, który zbudowano na przełomie XIII i XIV wieku.

Odbywały się tu zjazdy szlacheckie i koncentracje wojsk wyruszających na wojnę z Krzyżakami. Zamek składa się z dwóch części: zamku górnego pomiędzy dwoma okrągłymi wieżami i obszernego zamku dolnego z prostokątną wieżą, w pobliżu której była studnia. Rozwój Chęcin związany był ze złożami kruszców: ołowiu, srebra i miedzi, które wydobywano w okolicy. 

Ciekoty i przełom rzeki Lubrzanki

Lata dziecięce i młodzieńcze spędził tu Stefan Żeromski; tzw. "Żeromszczyzna" jest obecnie terenem rekreacyjnym z niewielkim zbiornikiem wodnym, letnią kawiarnią i miejscem, gdzie można postawić namiot...

Lata dziecięce i młodzieńcze spędził tu Stefan Żeromski. Upamiętnia ten fakt kamienna tablica.

Tak zwana "Żeromszczyzna" jest obecnie terenem rekreacyjnym z niewielkim zbiornikiem wodnym, letnią kawiarnią i miejscem, gdzie można postawić namiot.

Przez Ciekoty prowadzi znakowany szlak turystyczny koloru niebieskiego - z Cedzyny (11 km) do Świętej Katarzyny (6 km) i dalej do Bodzentyna (14 km) i Wąchocka (34 km).
W odległości 2 km znajduje się malowniczy przełom rzeki Lubrzanki pomiędzy górami Radostową i Klonówką, przez które prowadzi główny szlak świętokrzyski koloru czerwonego. Na stokach góry Klonówki (tak zwana Ameliówka) znajdują się trzy obiekty hotelarskie.

Dojazd do Ciekot i Ameliówki autobusami miejskimi nr 10 i 38

Kałków

Zaczątkiem Sanktuarium w Kałkowie-Godowie była niewielka kaplica wzniesiona w 1971 roku. Dwupoziomowy kościół, usytuowany przy wejściu na teren Sanktuarium wybudowany został w latach 1983-88. Umieszczona w nim została kopia cudownego obrazu Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski z Lichenia.

Nad całością góruje monumentalna Golgota wznosząca się na wysokość 33 metrów. Wewnątrz znajdują się kaplice upamiętniające wydarzenia historyczne i wybitne postaci narodu polskiego. Na rozległym terenie Sanktuarium znajdują się także między innymi: Szopka Betlejemska, Dom. im. Jana Pawła II, Droga Krzyżowa, ołtarz polowy, kapliczki różańcowe. Działają tu ponadto: Ośrodek Rehabilitacji i Terapii Zajęciowej (Wioska Dziecięca), Dom Opieki dla Osób Starszych i Dom Opieki Paliatywnej dla chorych im. Sue Ryder. Na odwiedzającyh to miejsce czeka obszerny Dom Pielgrzyma. W pewnym oddaleniu od głównego zespołu Sanktuarium, nad brzegiem zbiornika wodnego "Wióry" znajduje zespół domków-eremów w których można odpocząć od zgiełku cywilizowanego świata.

Kielce

Stolica województwa świętokrzyskiego. Blisko 200-tysięczne miasto położone nad rzeką Silnicą, w Górach Świętokrzyskich, będących częścią Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej.

Miasto zajmuje powierzchnię 109 kilometrów kwadratowych.

Herb kielc
Przedstawia złotą koronę i w tym samym kolorze dwie litery CK (Civitas Kielcensis) na czerwonej tarczy. Został on nadany miastu w 1493 roku przez Fryderyka Jagiellończyka, biskupa krakowskiego.

Historia Kielc
Osada nad Silnicą powstała w XI stuleciu i od tego czasu aż do XVIII wieku Kielce były własnością prywatną biskupów krakowskich. Brak jest dokładnej daty nadania praw miejskich. Dynamiczny rozwój Kielce przeżywają w XVI i XVII wieku, jest to związane z eksploatacją i przerobem rud miedzi, żelaza i ołowiu. W 1816 roku Stanisław Staszic zakłada w Kielcach Dyrekcję Główną Górniczą i Szkołę Akademiczno-Górniczą - pierwszą w kraju wyższą uczelnię techniczną. Najstarszym zakładem przemysłowym miasta jest Kielecka Fabryka Pomp "Białogon", której poprzedniczką była Huta "Aleksandra" założona w 1817 roku. Równie bogate są tradycje Fabryki Samochodów Specjalizowanych "SHL" kontynuującej tradycje Huty Ludwików. NSK "Iskra" produkująca łożyska toczne i świece zapłonowe, to dawna fabryka broni "Granat".

Zabytki i miejsca, które warto zobaczyć w Kielcach

  • Pałac biskupów krakowskich
  • Bazylika katedralna
  • Dom Laszczyków
  • Pałacyk Zielińskiego
  • Ulica Sienkiewicza
  • Rynek
  • Kościół św. Wojciecha
  • Wzgórze Kadzielnia
  • Wzgórze Karczówka
  • Rezerwat Skalny im. Jana Czarnockiego
  • Stadion Leśny
  • Rezerwat Biesak - Białogon
  • Rezerwat Wietrznia im. Zbigniewa Rubinowskiego

Krzemionki

W pobliżu Ostrowca Świętokrzyskiego znajduje się neolityczna kopalnia krzemienia pasiastego. Obecnie jest to rezerwat archeologiczny i przyrody, w którym wykonano dwie podziemne trasy turystyczne.

W pobliżu Ostrowca Świętokrzyskiego znajduje się neolityczna kopalnia krzemienia pasiastego. Obecnie jest to rezerwat archeologiczny i przyrody, w którym wykonano dwie podziemne trasy turystyczne. Dzięki nim można zobaczyć jak 3 tysiące lat p.n.e wydobywano krzemień pasiasty, służący do wyrobu narzędzi i broni. Na terenie rezerwatu usytuowany jest mały skansen.

Nowa Słupia

Wieś u stóp Łysej Góry, na skraju Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Historia Nowej Słupi związana jest z rozwijającym się w pierwszych wiekach naszej ery hutnictwem żelaza.

Pozostałości dawnych pieców hutniczych tzw dymarek znajdują się w Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. Mieczyslawa Radwana. Przy „drodze królewskiej" na Święty Krzyż znajduje się kamienna figura przedstawiająca klęczącego człowieka. Nazywana jest Emerykiem lub pielgrzymem

Maleniec

Wieś nad rzeką Czarną w powiecie koneckim. Jest tu znakomicie zachowana walcownia i gwoździarnia z XIX wieku.

Istniejąca tu od 1784 roku kuźnica wytwarzała między innymi stalowe odkuwki na lufy do słynnych sztucerów produkowanych w królewskich manufakturach w Kozienicach.

Nowa Słupia

Wieś u stóp Łysej Góry, na skraju Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Historia Nowej Słupi związana jest z rozwijającym się w pierwszych wiekach naszej ery hutnictwem żelaza.

Pozostałości dawnych pieców hutniczych tzw dymarek znajdują się w Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. Mieczyslawa Radwana. Przy „drodze królewskiej" na Święty Krzyż znajduje się kamienna figura przedstawiająca klęczącego człowieka. Nazywana jest Emerykiem lub pielgrzymem.

Oblęgorek

Znajduje się tu Muzeum Henryka Sienkiewicza. Mieści się ono w pałacyku ofiarowanym pisarzowi w roku 1900 przez polskie społeczeństwo z okazji 25-lecia pracy pisarskiej.

W latach 1902 – 1914 było to miejsce letniego wypoczynku pisarza, który na stałe mieszkał w Warszawie. W muzeum znajdują się pamiątki po pisarzu i eksponaty związane z jego działalnością. W pobliżu Oblęgorka usytuowany jest leśny rezerwat przyrody Barania Góra z malowniczymi wąwozami.

Samsonów

Wieś nad rzeką Bobrzą o tradycjach przemysłowych. Pierwszy wielki piec został tu wybudowany w 1598 roku.

Z inicjatywy Stanisława Staszica w 1818 roku powstał zakład wielkopiecowy, w którym siłą napędową urządzeń w hucie była woda rzeki Bobrzy, doprowadzona do zakładu sklepionym kanałem. Samsonowska huta pracowała do 1866 roku, kiedy została zniszczona przez powódź. W centralnej części ruin znajduje się wielki piec, za nim jest wieża gichtociągowa, z której dokonywano zasypywania pieca wsadem.

Sandomierz

Sandomierz to miasto malowniczo położone na krawędzi Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej, jedno z najstarszych i historycznie najważniejszych miast Polski.

Świadectwem znaczenia miasta jest ponad 120 zabytkowych budowli wszystkich stylów, które w połączeniu z pięknem krajobrazu, wspaniałą zielenią i malowniczym położeniem na siedmiu wzgórzach, poprzecinanych lessowymi wąwozami, zachęcają licznych turystów do spędzenia czasu w tym mieście. Do najbardziej znanych zabytków należą: renesansowy Ratusz, jedna z bram wjazdowych na Stare Miasto - Brama Opatowska, Zamek Królewski i Katedra wzniesione przez Kazimierza Wielkiego, Collegium Gostomianum należące do najstarszych szkół średnich w Polsce. Dzisiejszy Sandomierz to także ważny ośrodek edukacyjny, kulturalny i gospodarczy województwa świętokrzyskiego.

Skarżysko-Kamienna

Miasto powstało w 1923 roku na terenach o dużych tradycjach przemysłowych. Już w XVIII wieku pracowały tu wielkie piece.

W dzielnicy Rejów znajdują się pozostałości wielkiego pieca, który był czynny do 1901 roku. W budynku zawiadowcy dawnej huty "Rejów" mieści się obecnie Muzeum im. Orła Białego, w którym obok wystawy obrazującej rozwój miasta, prezentowane są eksponaty związane z okresem II wojny światowej. Na dziedzińcu muzeum można zwiedzić dużą, plenerową wystawę militariów. W północnej części miasta znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej - replika wileńskiej Ostrej Bramy.

Stara Kuźnica

Mała wieś w powiecie koneckim. Znajduje się tu jedyna w Polsce, znakomicie zachowana w pierwotnej postaci kuźnica z miechami i młotem, które napędzane są przez czynne koło wodne.

Młot naciskowy z początku XIX wieku należy do typu jaki został sprowadzony do Polski na przełomie XVII i XVIII wieku. Obecnie punkt muzealny.

Starachowice

Tradycje przemysłowe miasta sięgają XV wieku. Na terenie XIX-wiecznego zabytkowego Zespołu Wielkopiecowego w Starachowicach utworzono Muzeum Przyrody i Techniki.

Tradycje przemysłowe miasta sięgają XV wieku. Kiedy w latach 1826-46 powstał tzw. Kombinat Kamiennej, huta w Starachowicach stanowiła pierwsze i najważniejsze jego ogniwo. Na terenie XIX-wiecznego zabytkowego Zespołu Wielkopiecowego utworzono Muzeum Przyrody i Techniki. Unikatowym eksponatem jest wielki piec z 1899 roku posiadający kompletny ciąg technologiczny. Ekspozycja zawiera także zabytki techniki samochodowej i zbrojeniowej Zakładów Starachowickich. W muzeum prezentowane są również zbiory paleontologiczne, między innymi tropy dinozaurów.

Starachowicka Kolej Wąskotorowa

Historia

Trwający od początku XX w. rozwój kolei wąskotorowych w okolicach Starachowic był ściśle związany z miejscowymi zakładami przemysłowymi i wydobywczymi. W tym czasie powstała sieć kolei o szerokości toru 750 mm łączących starachowicki Wielki Piec z tartakiem na Bugaju, kopalniami rudy żelaza oraz licznymi ładowniami drewna. Wybudowana sieć liczyła ok. 60 km, zaś łącznie z kolejką lasów państwowych (z 1938 r.) na południe od Starachowic (w rejon Wykusu) - ponad 80 km.
Po wojnie zdecydowano o budowie kolei PKP łączącej Starachowice z Iłżą wykorzystując część istniejącego już torowiska (ukończono w 1950 r.). Na liczącym 20 km odcinku prowadzono głównie ruch towarowy oraz ruch pasażerski (w szczytowym okresie do 6 par pociągów dziennie). W latach 60-tych na skutek zamykania kopalń oraz ograniczenia transportu drewna przewozy zaczęły spadać. Ostatecznie w 1997 roku zawieszono wszelkie przewozy, a tabor przekazano na inne sieci wąskotorowe.
W roku 2003, na skutek mediacji podjętych przez Fundację Polskich Kolei Wąskotorowych nastąpiło przejęcie linii od PKP przez władze Starostwa Powiatowego w Starachowicach. Siłami wolontariuszy przyjeżdżających z całego kraju prawie w każdy weekend, od listopada 2003 do kwietnia 2004 udrożniono pierwsze 6 kilometrów szlaku. W maju 2004 r. przywrócono przewozy pasażerskie na odcinku Starachowice - Lipie.

Informacja krajoznawcza
Starachowicka Kolej Wąskotorowa ma swój początek w najstarszej części Starachowic (niegdyśodrębnego miasta) - Wierzbnika. Nad rynkiem góruje zabytkowy kościół p.w. św.Trójcy z ołtarzem ze Świętego Krzyża. W pobliżu - na os. Trzech Krzyży -znajduje się jeden lepiej z zachowanych cmentarzy żydowskich województwaświętokrzyskiego. W dalszej części miasta (przy linii kolejowejSkarżysko-Ostrowiec) znajduje się zespół dawnego Wielkiego Pieca mieszczącyobecnie Muzeum Przyrody i Techniki.
Większa część trasy kolejki przebiega przez Puszczę Iłżecką, stanowiącą ObszarChronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej. Po minięciu doliny Młynówki pierwszymprzystankiem jest Lipie, na którym przewidziano punkt gastronomiczny oraz placrekreacyjny. Lipie to śródleśna wieś o tradycjach historycznych (potyczkipowstańców styczniowych - pamiątkowa kolumna z tego okresu). W pobliżu znajdujesię Dębowa Góra z okazałymi bukami, w pobliżu której można zobaczyć czarnegobociana. Z Lipia czarnym szlakiem można dojść do Rezerwatu Rosochacz (6 kmszlakiem czarnym) - miejsca ochrony naturalnych wielogatunkowych drzewostanówporastających bagienne źródliska rzeki Świętojanki (ekspansja lasu na terentorfowiska niskiego).
W okolicach Zębca (dawne przystanki Łaziska lub Lubienia) warto zobaczyćpozostałości odkrywkowych kopalni piasków żelazistych, a wśród nich znajdującysię w sztucznej dolinie zbiornik wodny zwany "Płuczka". W okolicachZębca torowisko zbliża się do drogi krajowej nr 9 i dalej równolegle z niąprzez Marcule (nadleśnictwo), Jasieniec, Błaziny (największy most na linii)prowadzi do Iłży.
Iłża to stare miasto z XI wieku (obecnie grodzisko) i XIV wieku (obecnalokacja) charakteryzujące się zachowanym układem urbanistycznym zmałomiasteczkową zabudową i zabytkowym kościołem farnym NMP. Nad miastem nawyniesieniu górują ruiny zamku Biskupów Krakowskich (ok. 1340 r.). Ze Starachowicdo Iłży prowadzi żółty szlak turystyczny.  

Święta Katarzyna

Miejscowość leży w centrum Gór Świętokrzyskich, u podnóża najwyższego ich wzniesienia – Łysicy (612 m). Jest tu kościół i klasztor bernardynek.

Na skraju Świętokrzyskiego Parku Narodowego znajduje się kilka kapliczek, między innymi św. Franciszka przy źródełku, przy czerwonym szlaku na Łysicę. W Świętej Katarzynie powstało w 1910 roku pierwsze w Górach Świętokrzyskich schronisko turystyczne. 

Święty Krzyż

Drugie co do wysokości wzniesienie w Górach Świętokrzyskich (595 m npm). W czasach pogańskich miejsce kultu Łady, Boda i Lela (Pogody, Śwista i Pośwista). Z tego czasu pochodzą wały kultowe opasujące wierzchołek.

W miejscu dawnego kultu pogańskiego usytuowano zespół klasztorny Benedyktynów.

Według Długosza obiekt powstał w 1006 r. Od średniowiecza miejsce było ośrodkiem kultu związanego z przechowywaniem tu relikwi Krzyża Świętego, stąd nazwa "Święty Krzyż". 

Tokarnia

Muzeum Wsi Kieleckiej, w którym znajduje się 25 obiektów architektury drewnianej kielecczyzny. W Tokarni znajduje się Muzeum Wsi Kieleckiej, utworzone w 1976 roku. Skansen podzielony jest na sześć sektorów prezentujących budownictwo: terenów wyżynnych, świętokrzyskie, nadwiślańskie, terenów lessowych, dworskie i małomiasteczkowe.  

Wiślica

Znajduje się tu gotycki kościół kolegiacki fundacji Kazimierza Wielkiego; w podziemiach świątyni zachowały się fundamenty dwóch wcześniejszych kościołów z tzw "płytą wiślicką". W średniowieczu jeden z ważniejszych grodów Małopolski. Od 1326 do 1869 roku miasto, obecnie wieś gminna w powiecie buskim nad Nidą.  Obok kolegiaty jest Dom Długosza oraz pawilon, w którym eksponowana jest misa chrzcielna i fundamenty wczesnoromańskiego kościółka.

Zagnańsk

Rośnie tu legendarny dąb - "Bartek". Jego wiek szacowany jest na 600 do 1200 lat - według różnych źródeł.
Drzewo ma 30 metrów wysokości, obwód pnia 985 cm, rozpiętość korony 20 na 40 m., pierśnica (średnica drzewa) 314 cm. W konarach drzewa żyje wiele gatunków ptaków. Pod "Bartkiem" gościli królowie: Bolesław Chrobry, Kazimierz Wielki i Jan III Sobieski. Obok "Bartka" znajduje się aleja złożona z kilkudziesięciu wiekowych drzew.
 

© Centrum Edukacyjne w Wólce Milanowskiej